Bang voor zorg

Voor dromen, demonen,
Voor uitsluiting en vrijwel alle onbekenden
Voor de elementen
Voor volk en vaderland.
Voor grote drommen, voor de deurbel en voor straf
– Joost Zwagerman

Voor alles altijd bang. Het meest nog voor therapie. Ik wist het te redden zonder, de afgelopen jaren. In die jaren bouwde ik iets van een leven op, sloot in mijn eentje een tuchtzaak af, begon zelf met re-integreren. Het kostte me wat moeite om mijn dossier te laten sluiten bij de ggz-instelling. Dezelfde ggz-instelling die me alleen liet tijdens een jarenlang durende grensoverschrijdende behandelrelatie. Foutje, kan gebeuren.

Het kostte me wat moeite om op mijn strepen te staan en allerlei mensen ervan te overtuigen: het is beter dat ik wegga. Het kostte me moeite, en dat vond ik oneerlijk, want het léék alsof zij mij van alles boden, behalve in de praktijk: een passende behandeling. Want die was er niet. Dat het contact met diezelfde ggz-instelling alleen maar pijn deed en vooral een schijnveiligheid bood, leek niet helemaal aan te komen. Uiteindelijk sloot mijn dossier.

Ik was dankbaar.

De tijd zonder die ggz-instelling, zonder de benauwdheid van behandelaren, zonder een constante dreiging van overname van regie, maakte dat ik weer kon ademen. En dat ik iets van een leven kon leven. Maar met het leven kwam ook weer angst. Voor dromen. Voor achteruitgaan. Voor verdergaan. Voor meer. Voor mensen. Voor beweging. Voor mijn eigen adem. Voor het verleden. Voor het heden door het verleden. Voor de straat. Voor het klinken van de deurbel. Ik kwam tot de conclusie: dit is geen leven.

Dus: therapie. Ik klopte op deuren, spiekte tussen kieren. Ik kreeg te horen: te vol, te moeilijk, te ver weg, te dichtbij, te nieuw, te duur, te spannend, te ‘o nee bij nader inzien toch maar niet’. Dat dacht ik zelf ook al. Door ervaringen in mijn jeugd en daarbij nog ervaringen in de ggz, dacht ik: te moeilijk, te veel, te ‘laat maar, toch maar niet’. Niet nog een keer.

In mij vastgeroest het prototype: moeten vertrouwen, dankbaar moeten zijn, iets terug moeten doen. Nothing comes for free.

Toch bleef ik zoeken. Niet omdat het zorgsysteem zo uitnodigend was, maar omdat ik geen keuze had. Niet lang geleden heb ik een plekje kunnen vinden. Voor alles bang, wel. Maar ik ben daar en praat.

Ik werk voorzichtig aan dingen die het leven leefbaarder maken. Zodat ik kan blijven ademen. Zodat ik kan blijven wonen waar ik woon. Zodat ik in contact kan blijven met de mensen met wie ik graag in contact ben. Zodat ik de uren die ik werk kan blijven werken. Zodat ik het vrijwilligerswerk dat ik graag doe kan blijven doen. Zodat ik kan schrijven. Mijn stem kan gebruiken.

Maar, deze ggz-instelling heeft (nog) geen contracten met zorgverzekeraars. Toch wordt mijn behandeling volledig vergoed. Omdat mijn zorgverzekeraar bereid is een uitzondering te maken. Omdat er mensen waren die mee wilden denken. Ik heb geluk gehad. Veel anderen hebben die mogelijkheden en dat geluk niet.

Ik ben dankbaar.

Tegelijkertijd zie ik hoeveel ik kost, elke maand. Ik merk hoeveel ik dat haat, elk moment. Ik vraag me af of ik het mag. Waarom ik dit zou mogen. Ik. Heb ik dit wel verdiend. Wanneer verwacht iemand iets terug. En wie dan. Wat moet ik terugdoen. Wanneer ben ik daarop voorbereid. Wat moet ik dan doen. Hoe kan ik de balans herstellen. Wanneer volgt de straf.

Nothing comes for free.
Voor alles altijd bang. Voor de deurbel, en voor straf.
Dus denk ik: ik kan beter stoppen met therapie.

En met dit verhaal ben ik niet alleen. Er zijn veel meer mensen die passende zorg nodig hebben, maar die vastlopen door dit soort zaken. Zorg die afhankelijk wordt van toeval, doorzettingsvermogen of uitzonderingen is geen toegankelijke zorg. Zorg die maakt dat je te bang bent om door te gaan, is geen toegankelijke zorg.

Binnenkort spreken we met de NZA. We willen dat er scherper wordt toegezien op de zorgplicht voor mensen die nu nog te vaak geen passende hulp krijgen, omdat ze als te complex of te spannend worden bestempeld. Zodat zorg weer iets wordt waar iedereen op kan rekenen. Zodat zorg iets wordt waar je niet bang voor hoeft te zijn.